PTSS Coin

Sinds kort zijn we gestart met een PTSS coin.

PTSS is meer dan die vier letters en dat is vooral de ‘uitleg’ die we met deze coin willen uitdragen. En zoals bij ieder product welke een zware lading draagt, is het de vraag:

Zitten we hierop wel te wachten en waarom maak je in godsnaam deze PTSS coin?

De insteek van dit nieuwsbericht behoeft dus wat diepere uitleg: Het Posttraumatisch Stress Syndroom, ook wel Posttraumatische Stress Stoornis genoemd, is een diagnose die vooral (en langer geleden) vaak gesteld werd bij militairen die werden uitgezonden en gedurende zijn/haar uitzending een psychische aandoening veroorzaakte, als gevolg van een traumatische ervaring. Tot zover de kortste uitleg die mogelijk is.

Defensie is verreweg het ruimst vertegenwoordigd qua aantal personen die gediagnosticeerd zijn met PTSS. Het voordeel daarvan is, is dat er een ruime ervaring is opgebouwd over de stoornis. Dat wil lang niet altijd zeggen dat ‘begrip’ een algemeen goed is. Vooral in de beginjaren stuitte men vaak op zaken zoals de mate van medewerking en onbegrip (‘waarom kan Jan niet zijn bek houden, hij is altijd zo gespannen’…) wanneer iemand zich met klachten meldde. De typische Defensiecultuur van ‘always strong’ moeten zijn richting collega’s, en het feit dat er in opleidings- en operationele fasen geen ruimte is voor een ‘mentale ik’, hebben niet bijgedragen aan inzicht en accepatie. Uiteindelijk hebben Defensie, gediagnosticeerde personen en hulpinstanties er wel aan bijgedragen dat PTSS – en met name ‘dienstgerelateerde PTSS’ – vandaag de dag bespreekbaar is. Nu zul je misschien denken: ‘mooi toch? Waar hebben we het dan nog over?”… En daarin schuilt een valkuil: eentje waarbij we al gauw vergeten hoe groot de groep is met PTSS-ers. Het is onmogelijk om exacte- en wetenschappelijk onderbouwde gegevens te kunnen vertrouwen, maar heel ruwweg gezegd: Circa 7,5 % van alle Nederlandse bevolking heeft ooit PTSS gehad. Je bent (nog) niet onder de indruk? Ok, laten we het dan anders stellen:

“Circa 1,3 miljoen Nederlanders hebben PTSS gekend in hun leven”.

Iedereen kent wel ‘iemand’ in zijn of haar directe omgeving die de diagnose PTSS heeft gekregen. Maar kun jij – met je hand op je hart – beweren dat je de pijn voelt van die persoon? Kun je – zonder dat je tranen in je ogen krijgt – zeggen dat je écht begrijpt door welke hel iemand (meermaals per dag) gaat, dat woorden zoals schaamte en zinloosheid jouw dag bepalen? Nee, ook ik kan dat zeker niet, maar het delen van de ervaringen van PTSS-ers is wel een onderdeel van mijn leven geworden sinds ik ben gestart met Gorilla-Shop. Door het spreken van jongens, meiden, vrouwen en mannen die wel dit ‘stempel’ met zich mee moeten dragen, krijg je door de loop der jaren wel een beeld van ‘herkenning’ mee en die maatschappelijke veroordelingen (want dat zijn het ook zeker) snijden in je ziel. Afgelopen jaar ben ik letterlijk gevraagd: ‘ga je ooit nog eens een PTSS coin maken?’… Van dat ‘ooit’ heb ik meteen werk gemaakt, sommigen of velen kunnen het waarschijnlijk niet begrijpen wanneer ik op dat moment tegen mezelf zeg: ‘wat een eikel ben je ook he, waarom heb je er niet gewoon al eerder eentje gemaakt?’… Voor diegenen die dat gevoel niet herkennen: ik hoop dat je voor altijd verschoond zult blijven van een ‘persoonlijke diagnose’ van PTSS, maar wel spreek ik de hoop uit dat je misschien ooit zult inzien dat ‘wij’ nog veel te leren en te doen hebben ten aanzien van PTSS. Al is het maar om even niet (zelf) te praten, maar die 2 uitstulpsels die aan de zijkant van je schedel zijn gemonteerd, eens in de luistermodus te zetten. Het besef dat PTSS een vreselijke aandoening is, die jouw blik op jouw wereld, maar ook op die van anderen beïnvloed, jouw goede dagen bepaalt, maar gelijkertijd zorgt PTSS er ook voor dat ‘het’ jouw slechte dagen voor je invult. Ik hoor de volgende zin aan: “PTSS-ers zijn soms boos op de wereld”. Ik heb dan de neiging om dat beeld wat men erbij heeft gekregen, te verbeteren, maar liever zeg ik zo’n situatie: ” mogen ze dat godverdomme ook eens zijn of niet?“.

De aandacht voor PTSS binnen beroepsgroepen van Politie, Ambulance, Brandweer, NS en andere ‘risicoberoepen’ (denk ook aan calamiteitendiensten) kan echt nog wel worden geoptimaliseerd. Het zou mooi zijn wanneer deze beroepsgroepen vooral kunnen putten uit de ‘lessons learned’ van o.a. Defensie, ook om de valkuilen te voorkomen én de (alternatieve) methodieken die geen effectiviteit hebben gebracht, ook links te laten liggen. Je kunt een trauma van een politieagent zeker niet tot in details vergelijken met die van een militair of een treinmachinist, maar je kunt wel de technieken inzichtelijk maken over hoe je snel tot het trauma komt, om vervolgens (erna) tot (de) efficiënte behandeling te komen. Hierin is een gedegen en bewezen ervaring aanwezig bij Defensie. Een nationaal (PTSS) platform waarbij iedere hulpverlener in Nederland op/van/in kan werken, zou zeker een mooi eindresultaat zijn.

OK, je hebt misschien wel een punt, maar hoe zit dat nou met die coin?

Soms kom je in je leven mensen tegen die de nodige tegenslag hebben gekend op hun pad. Vanaf de zijlijn is het dan vaak iets overzichtelijker om mee te kijken gedurende diens ontwikkelingen, dan vanuit de persoon ook (enkel) de tegenslagen te zien . Soms bewegen die ontwikkelingen de kant op die je niet graag ziet en glijdt iemand af in de richting van de welbekende negatieve spiraal. Gelukkig zie ik ook de succesverhalen, of in metafoor van ‘baby steps’: iemand die oog in oog is komen te staan met zwaardere levenservaringen (die ikzelf wellicht niet aan zou hebben gekund) en de persoon tóch de keuze maakt om die dag te strijden. Zoals de Fransen het zo mooi zeggen: ‘facing your demons’.. Eerder hadden we het over een zin met weinig woorden, maar facing your demons is wellicht de meest krachtige slogan die je ooit zult tegen gaan komen, wanneer we het over deze aandoening hebben. Helaas ken ik inmiddels veel mannen en vrouwen die het stempel PTSS dragen, maar ik plaats daarbij in dezelfde zin de mededeling dat ik ook veel ven hen zie knokken, voorwaarts zie gaan en ook daadwerkelijk stappen zie maken.

Primair doel: De PTSS coin heb ik in eerste instantie ontworpen voor de mannen en vrouwen die PTSS bij zich dragen. Al zou er slechts 1 persoon zijn die besluit om de coin in zijn/haar zak te steken, om de ‘balans’ daarmee te optimaliseren, dan is het doel al bereikt. Als je dat doel in 1 woord zou moeten samenvatten, dan is dat ‘respect‘.
Secundair doel: Door de coin te doneren aan geselecteerde individuen, spreek ik ‘onze’ dank uit voor het offer wat zij hebben gebracht. Tevens een bedankje aan de initiatieven (hulpinstanties vooral) die hulp ontplooien om onze broeders en zusters bij te staan gedurende hun traject.
Tertiair doel: De coin als ‘instrument’ inzetten. dat kan de middels de ‘broer van” zijn, een hulpverlener of iemands dochter. Iedereen die PTSS bespreekbaar wil maken en een ieder die vindt dat er iets te winnen valt bij de informatie en het begrip rondom PTSS. Trefwoord hierbij zou dan constructiviteit zijn.

En ja: ik ben me ervan bewust dat (voorafgaand aan dit bericht) er aardig wat voor- en tegenstanders van deze coin zouden kunnen zijn. Ik hoop echter met deze uitleg een betere achtergronduitleg te hebben kunnen geven aan hen die er vragen of er negativiteit bij hebben ervaren.